Politik İnceleme

Spinoza insanı ne yerer ne de yüceltir. Onu doğadaki verili haliyle, tutkusal belirlenmişliğiyle kabul eder ve buna uygun bir politik tasavvur geliştirir. Spinoza’nın politik çıkarımlarının tek dayanağı vardır: İnsan doğası. Arzu nesneleri tarihsel ve toplumsal olarak değişebilir ama insanın özü arzu olarak değişmez. Nefret, korku, öfke, hırs ve bu tür duygulardan doğan çatışmalar doğaldır. Buna karşın, insani doğanın yıkıcı duygularına karşı önlem almak gerekir. Spinoza için, hangi rejim türü olursa olsun, demokratikleşme bu önlemlerin en etkilisidir. Bu noktada Spinozacı demokrasi adeta bir fizik formülü gibi işler: Karar alım süreçlerine katılımı artırmak için Tek’i değil, Çokluk’u referans alan demokratikleşme, kısan, daraltan, geren, sıkıştıran ve bastıran tepkiselliğe karşı, mümkün olduğunca açar, genişletir, gevşetir, yayar ve serbest bırakır. Mesele insan haysiyetine en yakışan yönetim biçimi olarak demokrasiyi övmek değil; insan doğasının zorunlu özellikleri sebebiyle, bu doğanın negatif yanlarını minimalize ederek demokratikleşmektir. Çünkü arzular ve hırslar yok edilemez ama birbirlerini frenleyebilir. Spinoza için demokrasi, yüce bir ülkü değil, asgari bir çaredir. Tam da bu yüzden somut ve maddidir.
TP’nin bu edisyonu için, Atilano Domínguez ve Humberto Giannini & Maria Isabel Flisfisch’in İspanyolca, Edwin Curley’nin İngilizce, Bernard Pautrat, Charles Ramond ve Slyvain Zac’ın Fransızca çevirileri metnin Latincesiyle karşılaştırıldı.