Doğu Raporu

Doğu Raporu, Bilecik Milletvekili ve CHP Genel Sekreteri Memduh Şevket Esendal’ın Doğu illerini görmek üzere 7 Eylül-15 Ekim 1942 tarihleri arasında çıktığı gezide edindiği izlenimleri içeriyor. T. C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri-Cumhuriyet Arşivi’nde kamuya açılan bu metin ilk kez kitaplaştırılıyor. 
Esendal’ın Elâzığ, Bingöl, Muş, Van, Bitlis, Siirt, Diyarbakır, Mardin, Urfa, Gaziantep, Maraş ve Malatya illeri ile buraların ilçelerini kapsayan “Doğu gezisi”, amacı ve programı belli resmî bir gezidir. Esendal, belirlenen iki amaç doğrultusunda çıktığı gezi boyunca doğa, kültür, insan ve hayvanlarla doğrudan veya dolaylı biçimde temas kurar. Özellikle bölgenin bayındırlaşması, kendi deyişiyle “şenleşdirilmesi” ve halkın refah düzeyinin yükseltilerek verimli bir biçimde üretime katılması için neler yapılabileceği konusunda gözlemlerde bulunur. Halkevlerini öne çıkararak kültürel yatırımların önemine dikkat çeker. Esendal’ın ilişkilenme yönündeki hassasiyet ve dikkatini gezinin amacı belirlemekle birlikte, hikâye ve roman yazarı Esendal’ın duyuşunun da bunlarda payı ve etkisi bulunduğu açıkça fark edilir.
Mehmet Can Doğan’ın yayına hazırladığı Doğu Raporu, hikâye ve roman yazarı Esendal’ın üst düzeyde bir bürokrat olarak portresini tamamlayan ve külliyatına katkıda bulunan önemli bir kitap.