Cumhuriyet Döneminde Türk Tiyatrosu 1923–1983

Metin And’ın Türk tiyatrosu üzerine hazırladığı serinin üçüncü kitabı Cumhuriyet Döneminde Türk Tiyatrosu (1923-1983), Cumhuriyet’in ilânından 1983 yılına kadarki 60 yıllık süreçte tiyatromuzda yaşanan gelişmeleri gözler önüne seriyor. 

Eser, Cumhuriyet’in ilk yıllarındaki kültür politikalarından devlet tiyatrolarının oluşumuna, amatör gruplardan özel tiyatroların doğuşuna, seyirci alışkanlıklarından sahne tasarımındaki yeniliklere kadar geniş bir araştırmayı içeriyor. Metin And sahne tasarımı, dekor, kostüm ve oyunculuk biçimleri gibi teknik alanlara da derinlemesine yaklaşarak tiyatro pratiğinin tüm boyutlarını görünür kılıyor. Topluluklar, sanatçılar, tiyatro binaları ve oyun gösterimlerine dair kapsamlı ve zengin bir fotoğraf seçkisi sunan eser, görsel açıdan da önemli bir başvuru kaynağı olma özelliği taşıyor. 

Türk tiyatro tarihinin kilometre taşlarından biri olan Cumhuriyet Döneminde Türk Tiyatrosu (1923-1983), 1983’ten günümüze kadarki büyük boşluğu dolduracak çalışmalar için de kılavuz niteliğinde bir eser. 

Cumhuriyet dönemi tiyatrosunu incelemenin bir güçlüğü, yeterli tarih uzaklığı bulunmayışıdır. Kurumların, söz sahibi kişilerin, yaratıcıların çoğu varlığını sürdürmektedir. Bu satırların yazıldığının ertesi günü tiyatrolar yeni oyunlara başlayacak, eserlerini incelediğimiz bir yazar belki yepyeni bir anlayışta bir eser ortaya koyacak, burada sözü edilen bir tiyatro belki yarın kapanacak, belki bir yenisi açılacak. Böyle oluşum içinde bir süreci 60 yıl içinde dondurmak ancak, bu 1983’te kapattığımız 60 yıllık dönemi; değerlendiremeden, ayıklamadan, olduğu gibi ve bir hammadde niteliğinde sunmakla olabilirdi; bizim yaklaşımımız da bu yolda oldu.