Yedi Sekiz Hasan Paşa

Hasan Paşa, Çorumlu bir kılıç ustasının oğludur. Askerliği sırasındaki başarılarından dolayı onbaşılık ve çavuşluktan başlayarak mareşalliğe kadar yükselmiştir. Aldığı her görevi hakkıyla yerine getirmiş, son nefesine kadar devlete/padişaha bağlı kalmıştır. Askerî eğitim almadan erlikten mareşalliğe yükselen tek paşadır.
Sağlığında sessiz kalan sevmeyenleri, ölümünden, özellikle de Abdülhamit tahttan indirildikten sonra onu karalamaya başladılar. İmzasındaki “ha” ve “nun” harflerinin yedi ve sekiz rakamlarına benzeyişinden hareketle cahil olduğunu, imza bile atamadığını ileri sürdüler. “Yedi Sekiz Hasan Paşa” dediler.
Sevenleriyle sevmeyenleri onu hep iki uçta tanımladı: Hem okur yazardı hem değildi. Hem ihtilali önleyen bir kahramandı hem istibdat taraftarı bir katildi. Hem Kafkas cephesi gazisiydi hem cephe kaçkını haindi. Hem acımasız, vicdansızdı hem adil ve derin vicdan sahibiydi. Bakalım, bu gözü kara ve yiğit hangisiydi?