Nutuk’a Cevaplar

Nutuk’a Nutuk`un, şahsıyla ilgili kısımlarına ilk kapsamlı cevabı, Türkiye`nin son yüzyıl tarihinde önce alkışlanıp sonra alaşağı edilen, başlangıçta kahraman ilan edilip bilahare hain damgası vurulan pek çok şahsiyetten biri olan, Millî Mücadele`de Batı Anadolu`da Kuvâ-yı Milliye`yi örgütleyip liderliğini yapan, emri altındaki Birinci Kuvâ-yı Seyyare çeteleriyle, düzenli ordunun kuruluşuna kadar Yunanlılarla çarpışan ve pek çok isyanı bastıran, 150`liklerden Çerkez Ethem`dir.
Mustafa Kemal Paşa, meşhur nutkunu 1927`de okumuş ve bazı kısımları, kitaplaşmadan önce dönemin gazetelerinde yayımlanmıştı. Ethem Bey, nutkun Milliyet gazetesinde yayımlanan kısımlarında kendisine yöneltilen suçlama ve iddialara karşı birtakım cevaplar kaleme alarak, o sırada bulunduğu Bağdat`tan, İzmirli Hafız İsmail Bey tarafından "Şimdilik onbeş günde bir çıkan, saltanat-ı meşrua ve hilafet-i İslâmiye`ye hâdim gazetedir" sloganıyla Kahire`de çıkarılmakta olan Müsavat gazetesine neşrettirir.