Efendiler - Üsküdar Özbekler Tekkesi

Üsküdar, tarihi yapıların sayısı ve önemi söz konusu olduğunda İstanbul’un başlıca ilçelerindendir; Tarihi Yarımada özel konumu gereği değerlendirme dışı bırakılırsa, belki de birincisidir. Elbette, İmparatorluk döneminin pek değerli yapılarının bunda payı çok büyüktür, fakat tek neden sadece bu değildir:

“Üsküdar Sultantepesi’nin Bülbülderesi’ne bakan yamaçlarında kurulu Özbekler Tekkesi Şeyhi Mehmet Ata Efendi, her türlü vasıta ve imkâna sahip olarak bu gaye ile kurulmuş müesseselerin başarabileceği çetin bir hizmeti kucaklamıştı; Teşkilat-ı Mahsusa, Mim-Mim (Müdafaa-i Milliye) Karakol Cemiyeti, Ayın-Pe (Askeri Polis) gibi Kuvâ-yı Milliye hareketini zafere götürecek o günlerin gizli mukavemet kuruluşlarının Anadolu’ya geçirme kararında olduğu şahsiyetleri dergâhında misafir ediyor, muhitindeki manevi nüfus ve hürmete dayanarak temin ettiği sadık, fedakâr ve cesur insanlarla gece karanlığında sapa yollardan Bulgurlu Ümraniye, Sarıgazi üzerinden Geyve’deki Ali Fuat Paşa’nın ön karargahına ulaştırıyordu.”

Özbekler Tekkesi hem İmparatorluk döneminde hem de Cumhuriyet’e giden yolda ve sonrasında, kültürün zenginleşmesine ve toplumsal değişime ön ayak olmuş bir kurum olarak öne çıkmıştır. Kültür - sanattaki birtakım önemli gelişmeler, fikirler burada belirmiş, pek çok yeniliğin ilk adımları burada atılmıştır. Bir tür kent monografisi olarak da değerlendirilebilecek bu kitabın ele aldığı konuya mütevazı da olsa bir katkı sunması bizleri mutlu eder.