Ayrılışlar

Başlığının da du¨şu¨ndu¨rebileceği gibi, Ayrılış(lar) her şeyden önce bir ‘vedalar’ kitabı: Julian Barnes bu ‘son’ kitabında biz okurlarına bir kez daha yazarlığının başat izlekleri olan bellek’ten, anılar’dan, geçmişi aynen ‘olduğu gibi’ yeniden kurmak için harcadığımız sonsuz çabalardan söz ediyor, ama aynı zamanda da kendi hastalığının dokunaklı hikâyesini bu¨tu¨n ilginç ayrıntıları ve aşamalarıyla bir-bir anlatıyor. Ama sadece bunlardan da ibaret değil Ayrılış(lar).

Bu otobiyografik anlatının tam ortasında, Oxford’da okuduğu okul yıllarından tanımış olduğu arkadaşları Stephen ile Jean’in hikâyelerini, ortasında koskoca bir ‘delik’ olan bu kırk yıllık hikâyeyi de öyku¨lu¨yor. Hem bir anlatıcı-tanık, ama aynı zamanda da onların yaşamlarına derinden yön vermiş ve bunun vicdani sorumluluğunu taşımak zorunda kalmış bir kişi olarak. Seni Sevmiyorum ve Aşk vesaire başlıklı romanlarından u¨slup esintileri de taşıyan bu ilginç hikâyenin Ayrılış(lar)’ın metinsel bu¨tu¨nlu¨ğu¨ içinde bir köpru¨ işlevi gördu¨ğu¨nu¨ gözlemliyoruz.

Deneme, hikâye, gu¨nce, anı gibi doğrudan yazınsal formların yanı sıra arka arkaya sıraladığı sayısız anekdot, sosyolojik gözlem ve tıp alanına giren saptamalarla öru¨lmu¨ş bir metin olan Ayrılış(lar) Marcel Proust’un u¨nlu¨ madeleine keki’nden hareketle İDOA’ların, yani ‘İstençdışı Otobiyografik Anılar’ın iç yu¨zu¨nu¨ laf arasında bir Proustçu olmadığını ileri su¨rerek keşfe çıkarken hem bu karmaşık kavramı enine boyuna sorguluyor, hem de onun örneği olabilecek çok sayıda vakanın geçerlilik koşullarını irdeliyor.

Dönu¨şu¨ olmayan bir yola çıkışın [Departure(s)] iki farklı du¨zlemde hikâyesi ve Julian Barnes’ın ‘kuğu şarkısı’ olan Ayrılış(lar), yazarının ‘işini yapan evren’ diye nitelediği, bazılarımızın Baudelaire’in ‘acı bilgi’sinden hatırladığımız o iç yakıcı sırrı okurlarıyla paylaşırken bizlere hem hu¨zu¨n verici hem du¨şu¨ndu¨ru¨cu¨ ama bir o kadar da eğlenceli bir son kitap sunmaktan geri kalmıyor.