Edebiyat ve aşk, insanlık tarihinin en eski ortaklıklarından biridir. Dünya ve Türk edebiyatının başyapıtları, aşkı romantik bir vuslat ya da ayrılık hikâyesi olarak ele almanın ötesinde onu toplumsal sınıflara karşı bir başkaldırı, bireysel özgürlük arayışı ve insanın kendi gölgesiyle yüzleşmesi olarak da inceler. Klasik dönemin trajik çıkmazlarından modern anlatının yabancılaşmış yalnızlıklarına kadar bu temanın işlenişi, kimi zaman ahlak duvarlarının ortasında imkânsız bir tutkunun peşinde sürüklenen hayatları, kimi zaman insanın kendi gururuyla düştüğü içsel savaşı, bazı yapıtlarda ise zamanın ve tarihin ötesine geçen bir felsefî derinliği estetik bir olgunlukla ortaya koyar.
Aşağıda listelenen alıntılar, aşkın insan ruhunda yarattığı sarsıntıları hayatın gerçekliğiyle işleyen ve ait oldukları dönemlerin zihniyet yapısını yansıtan eserlerden derlenmiştir:
- “Ben seni sevmesini, senden ayrıldıktan sonra öğrendim.” Çalıkuşu
- “Aşk, adamı her öğretmenden daha çok terbiye ediyor.” Kokotlar Mektebi
- “Sensizlik benim en büyük hastalığım. Yakaladı mı perişan ediyor.” Bekle Beni
- “Sevdiğimiz zaman, olduğumuzdan daha iyi olmak isteriz her zaman.” Simyacı
- “Aşk, gençlerin oynadığı fakat ihtiyarların bildiği bir oyundur.” Ruhi Mücerret
- “Sevmek birbirine bakmak değil, birlikte aynı yöne bakmaktır.” Tek Yalnız Ben Değilim
- “Ah, uzaktan nazik görünen aşk / Nasıl da acımasız ve kaba denendiğinde!” Romeo ve Juliet
- “Aşk olmasa hayatın ne anlamı olur? Işık vermeyen büyülü bir fener gibi!” Genç Werther’in Acıları
- “Ona bakmak güneşe bakmak gibiydi. O kadar parlaktı ki uzun süre bakınca gözleriniz acırdı.” Sarı Yüz
- “Bir ruhtu o, ilahi bir varlıktı, tanrıçaydı; böylesine yüce bir güzellik bu dünyaya ait olamazdı.” Martin Eden
- “Onunla mutlu olabileceğine inanıyordu, artık bir araya gelmeleri imkânsız göründüğü hâlde.” Gurur ve Önyargı
- “İşitin ey yârenler aşk bir güneşe benzer / Aşkı olmayan kişi misâli taşa benzer” Yunus Emre Hayatı ve Bütün Şiirleri
- “Senin peşinde gider, cehennemi cennete çeviririm / Öleceksem eğer, sevdiğimin ellerinde can veririm.” Bir Yaz Gecesi Rüyası
- “Aşk çiçekleniyor ve etrafındaki her şeyi de çiçeklendiriyordu. Aşk, dünyanın tüm çiçeklerinden daha parıltılı, daha hoş kokuluydu.” Siyah Lale
- “Çünkü aşk bir ağaç gibidir: Kendiliğinden yetişir, kökleriyle tüm benliğimizin derinliklerini sarar ve yıkıntı hâlindeki bir yürekte yeşermeye devam eder.” Notre Dame’ın Kamburu
- “Ona olan aşkımı asla sözcüklere dökmemiştim, ama eğer bakışların da bir dili varsa, dünyanın en aptal insanı bile onun için deli divane olduğumu anlayabilirdi.” Uğultulu Tepeler
- “Aşk birisine şiddetle sarılma, onunla aynı yerde olma özlemidir. Onu kucaklayarak, bütün dünyayı dışarıda bırakma arzusudur. İnsanın ruhuna güvenli bir sığınak bulma özlemidir.” Yeni Hayat
- “Aslında seninle ben, her bakımdan farklı insanlarız: Zevklerimiz farklı, görüşlerimiz farklı; ama senin beni sevdiğini ve anladığını biliyorum, bu yüzden de seni müthiş seviyorum.” Anna Karenina
- “Vücutlarımız birbirimize en kolay vereceğimiz şeydir. Asıl mesele, birbirimize hayatlarımızı verebilmektir. Baştan aşağıya, sadece bir aşkın olabilmek, bir aynanın içine iki kişi girip oradan tek bir ruh olarak çıkabilmektir.” Huzur
- “Senin varlığının her zerresi benim için kendi varlığım kadar değerlidir; hastalansa, mahvolsa da canımın canıdır benim. Senin zekân benim hazinem; bozulsa da benim gözümde değerlidir. Sen çıldırsan seni deli gömleğiyle değil, kollarımla tutarım ben. Kollarını bağlasam da iplerin arasına sevgim dolanır. Senden asla tiksinip kaçınmam…” Jane Eyre
