ALES Kılavuzu; ÖSYM’nin Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı’na ilişkin temel tanım ve amaçtan başlayarak sınavın kimler için geçerli olduğuna, hangi başvuru ve yerleştirme süreçlerinde kullanıldığına ve adayın hangi becerilerinin ölçüldüğüne kadar tüm çerçeveyi bir arada sunan kapsamlı bir rehber niteliği taşır. Kılavuzda ALES’in sayısal ve sözel akıl yürütme odaklı yapısı, iki ana testten (Sayısal-Sözel) oluşması, bu testlerde öne çıkan konu alanları ve soru türleri sistemli biçimde açıklanır; matematik, geometri ve sayısal mantık ile Türkçe, paragraf ve sözel mantık başlıkları altında adayın çalışma planı kurmasını kolaylaştıracak bir içerik düzeni sunulur. Ayrıca sınavın tek oturumda uygulanması, sınav süresi, soru sayısı ve yıl içinde kaç kez yapıldığı gibi uygulamaya dönük ayrıntılar; puanlama tarafında net hesabı, standart puan dönüşümü, puan türleri ve puanın oluşması için gerekli asgari koşullarla birlikte ele alınır. Başvuru adımları, geç başvuru uygulaması, sonuçların nereden görüntüleneceği ve puanın geçerlilik süresi gibi takvim ve işlem takibini doğrudan etkileyen noktalar da bütünlüklü biçimde özetlenir. Kılavuz, hazırlık sürecine dönük olarak konu eksiklerini belirleme, deneme analizi ve zaman yönetimi gibi stratejik başlıklara da yer verir; adayların sık yaptığı hatalara değinir, kaynak seçimi ve çıkmış soru kullanımına ilişkin yönlendirici bir çerçeve sunar.
ALES, ÖSYM tarafından uygulanan ve adayların akademik düzeyde sayısal ve sözel akıl yürütme becerilerini ölçmeyi amaçlayan bir sınavdır. Bu yönüyle belirli bir lisans programına ait alan bilgisini sorgulamaz, farklı bölümlerden mezun adayların analitik düşünme, mantıksal çıkarım yapma, yorumlama ve problem çözme gibi becerilerini değerlendirmeye odaklanır. ALES’ten elde edilen puanlar, özellikle lisansüstü programlara başvurularda ve üniversitelerde araştırma görevlisi ile öğretim görevlisi kadrolarına yapılan başvurularda dikkate alınır. Ayrıca bazı kurum ve süreçlerde de adayların akademik yeterliliğini destekleyen bir ölçüt olarak kullanılabilir. Sınav sonuçları açıklandığı tarihten itibaren 5 yıl süreyle geçerli olduğundan adaylar, bu süre içinde puanlarını ilgili başvuru süreçlerinde değerlendirebilir.
ALES, adayların akademik kariyer ve lisansüstü eğitim süreçlerinde ihtiyaç duydukları merkezî sınav puanını elde etmelerini sağlar. Bu sınavdan alınan puanlar özellikle yüksek lisans ve doktora programlarına başvurularda, üniversitelerde araştırma görevlisi, öğretim görevlisi, okutman, uzman çevirici gibi kadrolara yapılan başvurularda ve bazı kurumların yürüttüğü akademik veya uzmanlık temelli değerlendirmelerde kullanılabilir. Ayrıca yurt dışında lisansüstü eğitim görmek üzere seçilecek adayların belirlenmesinde ya da belirli burs ve program başvurularında da ALES puanı dikkate alınabilmektedir. Bu nedenle ALES, lisans eğitiminden sonra akademik ilerleme hedefleyen adayların başvuru süreçlerinde önemli bir ölçüt niteliği taşır ve adayların akademik yetkinliğini gösteren bir değerlendirme aracı olarak kullanılır.
ALES, “Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı” ifadesinin kısaltmasıdır.
ALES’te adayların sayısal ve sözel akıl yürütme becerileri, problem çözme yeteneği ve metin yorumlama kapasitesi değerlendirilir. Bu nedenle farklı bölümlerden mezun olan adaylar aynı sınava girer ve sorular herkesin çözebileceği genel muhakeme becerilerini ölçmeyi hedefler. Sınavda adaylara Sayısal ve Sözel olmak üzere iki ana test uygulanır. Her iki testte de adayların analitik düşünme, mantık yürütme ve yorumlama becerileri farklı soru türleri üzerinden ölçülür.
ALES’te yer alan testler ve bu testlerin ölçtüğü ders ve soru türleri aşağıdaki tabloda gösterilmiştir:
ALES’te Sayısal Test ve Sözel Test olmak üzere iki temel bölüm bulunur. Sayısal testte matematiksel düşünme, problem çözme, geometri ve mantık yürütme becerileri ölçülürken; sözel testte adayların okuduğunu anlama, anlam ilişkisi kurma ve yorumlama becerileri değerlendirilir. Bu nedenle ALES’e hazırlanırken matematik ve Türkçe temelli konular üzerinde sistemli bir çalışma yürütmek önem taşır.
ALES’te yer alan derslerin temel konu başlıkları aşağıdaki tabloda gösterilmiştir:
ALES soruları, adayın sayısal ve sözel alanda muhakeme yapabilme düzeyini ölçmeye dönük hazırlanır. Bu nedenle sınavda karşılaşılan soru türleri, adayın bilgiyi okuyup yorumlamasını, parçalar arasındaki ilişkiyi kurmasını ve doğru sonuca ulaşmasını hedefler.
Sayısal testte matematiksel işlem soruları; temel sayısal ilişkiler, denklemler ve sayılarla yapılan işlemler üzerinden ilerler. Bunun yanında problem soruları önemli bir yer tutar ve adaydan metin içindeki verileri doğru seçmesi, hangi bilginin gerekli olduğunu ayırt etmesi ve uygun çözüm yolunu belirlemesi beklenir. Sayısal testte ayrıca sayısal mantık soruları bulunur; bu sorular çoğu zaman tablo, şema veya belirli koşullar içeren bir kurgu üzerinden yürür ve adayın sıralama–yerleştirme yapması, seçenekleri eleme yöntemiyle ilerlemesi ve verilen öncüllerden tutarlı bir çıkarım üretmesi gerekir. Bazı sorularda grafik ve tablo yorumlama becerisi de devreye girer; adayın veriyi okuması, karşılaştırması ve sonuca bağlaması istenir.
Sözel testte ise ağırlıkla paragraf soruları yer alır. Bu sorular ana düşünceyi bulma, metnin akışını takip etme, çıkarım yapma, yazarın tutumunu anlama ve anlam ilişkilerini çözümleme gibi okuduğunu anlama ve yorumlama becerilerini ölçer. Sözel bölümde ayrıca paragraf tamamlama, cümle yerleştirme ve paragraf sıralama gibi metnin bütünlüğünü kurmaya dayalı soru türleri ile sözel mantık soruları bulunur; bu sorularda da verilen bilgiler arasında ilişki kurma, tutarlı sonuç çıkarma ve çeldiricileri sistemli biçimde eleme becerisi öne çıkar. Bu bağlamda ALES’teki soruların temel niteliği adayın sayısal ve sözel alanda bilgiyi kullanarak düşünmesi, bağlantı kurması ve mantıklı sonuca ulaşması üzerine kuruludur.
ALES’te adaylara 150 dakika (2 saat 30 dakika) süre verilir. Tek oturum olarak uygulanan sınav saat 10.15’te başlar ve adayların sınav binalarına en geç 10.00’da giriş yapması gerekir.
ALES’te adaylara toplam 100 soru yöneltilir.Sınavda yer alan soru dağılımı aşağıdaki gibidir:
ALES başvuruları elektronik ortamda alınır ve adaylar başvuru işlemlerini ÖSYM’nin Aday İşlemleri Sistemi (AİS) üzerinden bireysel olarak internet aracılığıyla ya da ÖSYM Başvuru Merkezleri üzerinden tamamlayabilir. Başvuru sürecinde adayın ilk adımı, AİS’e giriş yaparak başvuru ekranındaki bilgilerini kontrol etmek ve gerekli alanları eksiksiz biçimde doldurmaktır. Bu aşamada adaylar kişisel ve iletişim bilgilerini günceller, sınav merkezi tercihlerini belirler ve başvuru kaydını sisteme iletir. Başvuru kaydının oluşturulması tek başına yeterli olmadığı için adayın, kılavuzda belirtilen süre içinde sınav ücretini yatırması ve başvurusunun tamamlandığını AİS üzerinden kontrol etmesi gerekir. ÖSYM, başvurunun tamamlandığını teyit etmek ve sonraki aşamalarda ihtiyaç duyulabileceği için adayların başvuru kayıt bilgilerinin dökümünü edinmesini ve saklamasını özellikle vurgular.
Bu süreçte dikkat edilmesi gereken önemli nokta ALES’in tek oturumlu bir sınav olmasıdır. Bu sebeple adaylar başvuru sırasında ayrıca bir oturum veya test seçimi yapmaz, sınava giren tüm adaylara aynı kapsam uygulanır.
ALES başvuru ücreti, her sınav dönemi için ÖSYM tarafından yayımlanan sınav kılavuzunda belirlenir. Bu nedenle 2026 ALES başvuru ücreti, ÖSYM’nin yayımlayacağı 2026 ALES kılavuzu ile birlikte resmî olarak açıklanacaktır. Adayların başvuru sürecinde güncel sınav ücretini öğrenebilmesi için ilgili sınav dönemine ait kılavuzu ve ÖSYM duyurularını takip etmesi gerekir.
ALES’e başvuru hakkı, belirli bir meslek grubuyla sınırlı değildir. Genel olarak lisansüstü eğitim hedefleyen veya akademik kariyer planlayan adaylar bu sınava katılabilir. Bununla birlikte sınava girebilmek için adayların eğitim durumuna ilişkin bazı temel şartları sağlaması gerekir.
ALES’e girebilecek adaylar genel olarak şu şekilde listelenebilir:
ALES’te yanlışlar doğruları götürür. ÖSYM’nin değerlendirme sistemine göre ALES’te her testte yapılan 4 yanlış cevap, 1 doğru cevabı siler.
ALES’te puan hesaplama işlemi, adayların sayısal ve sözel testlerde verdikleri cevapların belirli değerlendirme aşamalarından geçirilmesiyle yapılır. Öncelikle her testte adayın doğru ve yanlış cevap sayıları ayrı ayrı belirlenir. Ardından doğru cevap sayısından yanlış cevap sayısının dörtte biri çıkarılarak ham puan elde edilir. Bu işlem sonucunda adayın her test için net sayısı belirlenmiş olur. Daha sonra tüm adayların ham puanları kullanılarak ortalama ve standart sapma hesaplanır. Bu veriler doğrultusunda ham puanlar ortalaması 50 ve standart sapması 10 olan standart puanlara dönüştürülür. Böylece adaylar için sayısal ve sözel testlere ait standart puanlar oluşturulur.
Standart puanlar üzerinden elde edilen ağırlıklı puanlar, ÖSYM tarafından kullanılan aşağıdaki formül aracılığıyla 100 üzerinden ALES puanına dönüştürülür:
ALES Puanı = 70 +
30 [ 2 ( AP - X ) - S ]
2 ( B - X ) - S
ALES: Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı
AP : Adayın ağırlıklı puanı
X : Ağırlıklı puanların ortalaması
S : Ağırlıklı puanların standart sapması
B : Ağırlıklı puanların en büyüğü
ALES puanının hesaplanabilmesi için sayısal ve sözel testlerin her birinden en az bir soruya doğru cevap verilmiş olması gerekir. Bu şart sağlanmadığı takdirde adayın ilgili puanı hesaplanmaz. Başka bir ifadeyle adayın puanının hesaplanabilmesi için en az 1 sayısal ve en az 1 sözel soruya doğru cevap verilmelidir. Aksi durumda aday sınava girmiş olsa bile ALES puanı oluşturulmaz ve sonuç belgesinde puan yer almaz.
ALES’te ÖSYM tarafından belirlenmiş genel bir baraj puanı bulunmaz. Sınavdan elde edilen puanlar, adayların başvuracağı program veya kadroya göre farklı şekillerde değerlendirilebilir. Bununla birlikte lisansüstü eğitim başvurularında genellikle belirli bir taban puan şartı aranır.
ÖSYM kılavuzunda yer alan bilgilere göre, tezli yüksek lisans programlarına başvurabilmek için en az 55 ALES puanı istenir. Ancak üniversiteler veya yüksek teknoloji enstitüleri, kendi lisansüstü programları için bu puanın üzerinde bir taban puan belirleyebilir. Ayrıca lisans diplomasıyla doğrudan doktora programına başvuracak adayların en az 80 ALES puanı almış olması gerekir. Bu nedenle ALES’te tek bir baraj puanından söz etmek yerine, adayların başvuracağı lisansüstü programın veya akademik kadronun belirlediği taban puanı dikkate alması gerekir. Üniversiteler, başvuru şartlarını ve gerekli ALES puanını kendi ilanlarında ayrıca duyurur.
ALES’te üç farklı puan türü hesaplanır. Bu puan türleri, sınavdaki sayısal ve sözel testlerin farklı oranlarda ağırlıklandırılması ile elde edilir. Böylece adayların sayısal ve sözel alanlardaki performansları ayrı ayrı değerlendirilebilir ve farklı başvuru süreçlerinde uygun puan türü kullanılabilir.
ALES’te hesaplanan puan türleri şunlardır:
ALES, ÖSYM’nin 2026 sınav takvimine göre ALES/1, ALES/2 ve ALES/3 olmak üzere 3 kez uygulanacaktır. Takvimde bu üç sınavın her biri için sınav tarihi, başvuru tarihleri, geç başvuru günü ve sonuç tarihi ayrı ayrı belirtilmiştir.
2026’da ALES bahar, yaz ve sonbahar dönemlerinde olmak üzere 3 kez yapılacaktır. ALES’in 2026’da uygulanacağı tarihler aşağıda gösterilmiştir:
2026 yılında yapılacak ALES sınavları için başvurular, her oturum için ayrı tarihlerde alınacak olup başvuru tarihleri aşağıda verilmiştir:
ALES başvurularını normal başvuru tarihleri içinde tamamlayamayan adaylar için ÖSYM tarafından geç başvuru imkânı sunulmaktadır. Geç başvurular genellikle başvuru döneminden sonra belirlenen tek bir günde yapılır ve aynı gün içerisinde yapılan başvurularda sınav ücreti %50 artırımlı olarak ödenir. Bu nedenle başvuru tarihlerini kaçıran adayların geç başvuru gününü dikkatle takip etmesi önem taşır.
2026 yılında yapılacak ALES sınavları için belirlenen geç başvuru günleri aşağıdaki tabloda gösterilmiştir:
2026 yılında yapılacak ALES sınavlarının sonuç açıklama tarihleri aşağıdaki tabloda gösterilmiştir:
ALES sonuçları, ÖSYM tarafından açıklandıktan sonra adaylar tarafından internet üzerinden görüntülenebilir. Adaylar, sınav sonuçlarını ÖSYM’nin sonuç sorgulama sistemi üzerinden kimlik bilgileriyle erişerek öğrenebilir.
ALES sonuçlarını kontrol etmek için izlenen adımlar şu şekildedir:
ALES puanının geçerlilik süresi 5 yıldır. ÖSYM tarafından açıklanan sınav sonuçları, açıklandığı tarihten itibaren beş yıl boyunca geçerli kabul edilir ve adaylar bu süre içinde elde ettikleri puanı lisansüstü program başvurularında veya akademik kadro başvurularında kullanabilir. Bu süre dolduktan sonra adayın ALES puanı geçerliliğini kaybeder ve yeniden kullanılabilmesi için adayın tekrar sınava girmesi gerekir.
ALES, adayların belirli bir alan bilgisinden çok sayısal ve sözel akıl yürütme becerilerini ölçen bir sınavdır. Bu nedenle ALES’e hazırlanırken soru tiplerine alışmak, mantık yürütme becerisini geliştirmek ve düzenli pratik yapmak büyük önem taşır. Planlı ve sistemli bir çalışma süreci, adayların hem hız kazanmasına hem de farklı soru türlerine daha kolay uyum sağlamasına yardımcı olur. Bu kapsamda ALES’e hazırlanırken izlenebilecek temel çalışma adımları şu şekilde sıralanabilir:
ALES’e hazırlanırken doğru kaynakları seçmek, çalışma sürecinin verimli ilerlemesi açısından oldukça önemlidir. Sınavın sayısal ve sözel muhakeme becerilerini ölçen yapısı nedeniyle adayların farklı soru tiplerini içeren soru bankalarına ve deneme sınavlarına yönelmesi gerekir. Bu tür kaynaklar, adayların sınav formatına alışmasına, soru çözme hızını artırmasına ve zaman yönetimi becerisini geliştirmesine yardımcı olur.
ALES hazırlık sürecinde tercih edilecek kaynakların güncel sınav sistemine uygun, açıklamalı çözümler içeren ve farklı zorluk seviyelerinde sorular barındıran içeriklere sahip olması da önem taşır. Böylece adaylar hem temel konuları pekiştirebilir hem de sınavda karşılaşabilecekleri farklı soru türleri üzerinde pratik yapma imkânı bulur.
ALES’e hazırlık sürecinde adayların en çok tercih ettiği ve sınav çalışmasına katkı sağlayacak kaynaklardan 10 tanesi aşağıda listelenmiştir:
ALES, adayların yalnızca bilgi düzeyini değil aynı zamanda yorumlama, akıl yürütme ve zaman yönetimi becerilerini ölçen bir sınavdır. Bu nedenle sınav sırasında yapılan bazı hatalar, adayların gerçek performansını tam olarak yansıtmasını engelleyebilir. Özellikle sınav stratejisi ve zaman planlamasıyla ilgili yapılan yanlışlar, doğru sayısını doğrudan etkileyebilir. Bu bağlamda ALES sınavında adayların en sık yaptığı hatalar şu şekilde sıralanabilir:
ALES’e hazırlık sürecinde çıkmış soruları incelemek ve çözmek, sınavın soru tarzını anlamak açısından oldukça önemlidir. Çünkü ALES soruları belirli bir mantık ve muhakeme yapısına sahiptir; geçmiş yıllarda sorulan sorular incelendiğinde sınavın genel soru biçimleri, paragraf yapısı ve problem türleri hakkında fikir edinmek mümkün olur. Bu nedenle adayların çalışma sürecinde yalnızca konu anlatımı ve soru bankalarıyla yetinmeyip, düzenli olarak çıkmış sorular çözmesi önerilir. Geçmiş sınav sorularını çözmek, zaman yönetimi ve sınav stratejisi geliştirme açısından da önemli bir avantaj sağlar.
ALES çıkmış sorularına ulaşılabilecek kaynaklardan 5 tanesi aşağıda listelenmiştir:
